سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
266
تاريخ ايران ( فارسى )
خشايارشا از ترم با قشون بيشمار خود پيش رفت ، ليكن چون خبر رسيد كه دشمن معبر را گرفته است متوقف شده دستهاى براى تحقيق امر فرستاد . خط ساحلى امروز خيلى پيش رفته اما در سال 480 قبل از ميلاد زبانهء باريكى از خاك فقط به پهناى صد پا در پاى كوه بود ، قواى يونانى بين دو نقطه اردو زده كه از همهء نقاط تنگتر بود . جماعتى كه براى تحصيل اطلاع رفته بودند خبر آوردند كه يونانيان مشغول ورزش و شانه كردن گيسوان دراز خود ميباشند مثل اينكه ميخواهند بجشن و مهمانى بروند . خشايارشا چهار روز توقف كرد ، ظاهرا بانتظار اينكه كشتيهاى پارسى از معبر اريپوس « 1 » عبور كنند و بالاخره به ماديها و كيسسىها و پس از آن بسپاه جاويد امر داد حمله برند . ليكن نيزههاى كوتاه و اسلحهء ناقص آنها با وجود جرئت و جلادتى كه بخرج دادند بر يونانيها كه اسلحهء كاملترى داشتند اثرى نبخشيد و صدها از ايشان به هلاكت رسيدند . روز بعد محاربه تجديد شد و نتيجه مثل روز قبل بود . خشايارشا دلتنك شد تا اينكه بخت با پارسيها يارى كرد و يكنفر از يونانيهاى خائن راهى از ميان كوه بايشان نشان داد . پس سپاه جاويد را از آن راه روانه كردند و دسته قشون فوسيان كه براى محافظت آن راه گماشته شده بودند نيز در اداى وظيفه كوتاهى نموده مقاومتى ظاهر نكردند و راه را رها كرده عقب رفتند . خبر اين واقعهء هايله بساير دستجات قشون رسيد و همهجا خالى كردند مگر اسپارتيها كه سيصد تن بودند و تسپيان و مردم تب كه اين دستهء اخير ( بنابقول هرودوت ) به زور سرنيزه نگاهداشته شدند . خلاصه اين جماعت دلير منتظر محصور شدن ننشستند و به طرف پارسيان پيش رفتند و بدون ملاحظهء كثرت عدهء دشمن بمحاربه پرداختند تا تماما جان خود را باختند و نام ابدى حاصل نمودند . زدوخوردهاى دريائى در آرتى ميزيوم در اين ضمن در دريا خيلى وقايع اتفاق افتاد . ناوهاى پارسى بعد از حركت لشكريان دوازده روز در ترم توقف كردند ، بواسطهء اينكه بين بندر و خليج پاكازيان لنگرگاهى نبود ، پس از آن ده فروند كشتى تندرو پيش انداخته راه افتادند . ناوهاى مقدم به سه فروند
--> ( 1 ) - Euripus